يادداشت برداري علمي (درخت حافظه)

چكيده: درخت حافظه روش علمي يادداشت برداري است كه بوسيله آن مي توان شكل كلي موضوع و ارتباط بين نكات مختلف را نشان داد. شكل جاي گيري مطالب در درخت حافظه به گونه اي است كه يادآوري و دوره مطالب را بسيار آسان مي كند. با خواندن اين مقاله با اين روش آشنا خواهيد شد.


در اين روش مطالب بصورت فهرست وار نوشته نمي شوند بلكه شكل شاخه اي دارند، به اين گونه كه موضوع اصلي و درجه اهميت مطالب و ارتباط بين آنها بصورت كاملا مشخص نشان داده مي شود. مزيت ديگر اين روش آن است كه به راحتي مي توان مطالب جديد را به درخت حافظه تكميل شده اضافه كرد، بدون آنكه نظم مطالب از بين برود، در يادداشت برداري معمولي اين كار امكان ندارد.
مهم تر از همه اينكه شكل ظاهري درخت حافظه در به خاطر آوردن مطالب كمك بسياري مي كند. اگر شما شكل درخت حافظه را به خاطر بياوريد و آن را در ذهن خود ترسيم كنيد، مطمئنا مطالب ذكر شده در آن و ترتيب جاي گيري آنها را نيز به خاطر خواهيد آورد. چون در اين روش براي درك مطالب و ارتباط آنها با يكديگر قسمتهاي بيشتري از مغز فعال مي شود و يادآوري آسان تر خواهد شد.
درخت حافظه علاوه بر يادداشت برداري در موارد زير نيز كاربرد دارد:
- خلاصه كردن مطالب
- تنظيم مطالبي كه از منابع مختلف گردآوري شده است.
- بررسي مسائل دشوار و پيچيده
- ايجاد طرحي كلي از موضوع مورد مطالعه

ترسيم درخت حافظه
در اينجا قسمتي از يك درخت حافظه را مي بينيد كه موضوع اصلي آن يادگيري مرحله اي است.
براي ترسيم درخت حافظه به ترتيب زير عمل كنيد:
1- موضوع اصلي را در پايين صفحه بنويسيد و دور آن خط بكشيد. سپس از اين قسمت خطي را به طرف بالاي صفحه امتداد دهيد. اين قسمت با شماره 1 در شكل مشخص شده است.
2- سپس خطوطي را از خط اصلي انشعاب دهيد و نكات مهم مرتبط با موضوع را در كنار اين خطوط بنويسيد. اين قسمت‌ها با شماره 2 در شكل نشان داده شده است.
3- اگر مطالب ديگري در ارتباط با نكات قبلي وجود دارد، خطوط قبلي را انشعاب داده و آن مطالب را بنويسيد. اين قسمت‌ها با شماره 3 در شكل نشان داده شده است.
4- خطوط قبلي را باز هم انشعاب داده و مطالب جزئي تر را در كنار آنها بنويسيد. (شماره 4 در شكل)
همانطور كه مي بينيد اين شكل دقيقا شبيه درختي است كه شاخه‌هاي آن به همه طرف پراكنده شده است. البته محدوديتي در شكل ظاهري درخت حافظه وجود ندارد، فقط بايد به اين نكته توجه داشت كه موضوع اصلي در پايين و گوشه صفحه قرار گيرد و مطالب ديگر به ترتيب اهميت از آن منشعب شوند.
بعدها مي توانيد مطالب جديدتر را نيز به همين ترتيب به درخت حافظه اضافه كنيد.
 

تقويت مهارت يادداشت برداري به روش علمي ( تكنيك درخت حافظه )
وقتي به ترسيم درخت حافظه مسلط شديد، مي توانيد از آن بعنوان بهترين وسيله براي دوره مطالب و يا خلاصه نويسي استفاده كنيد. بنابراين سعي كنيد اين مهارت را در خود پرورش دهيد.
توصيه‌هاي زير در پرورش اين مهارت به شما كمك مي كند:
- در بالاي صفحه تاريخ رسم درخت حافظه را بنويسيد.
- از كلمات و عبارات كوتاه و كليدي استفاده كنيد.
- مطالب را بصورت كلمات و عبارات كليدي بر روي درخت حافظه يادداشت كنيد و از توضيحات اضافي به پرهيزيد. بخاطر داشته باشيد كه فقط 20% اطلاعات بايد بر روي درخت نوشته شود و 80% بقيه در حافظه نگهداري مي شود. در هنگام دوره كردن اگر چند بار كلمات كليدي را مرور كنيد، ذهن فعال شده و بقيه مطالب را به ياد خواهيد آورد.
- خوش خط و خوانا بنويسيد. كلمات را با فاصله و خوانا بنويسيد تا در خواندن آنها دچار مشكل نشويد.
- براي مشخص كردن مطالب متفاوت، از رنگ‌هاي مختلف استفاده كنيد. اين كار از سردرگمي شما جلوگيري كرده و به فهم مطلب كمك مي كند. مي توانيد شاخه اصلي را با يك رنگ مشخص كرده و شاخه‌هاي منشعب شده را با رنگ ديگري و به همين ترتيب تا آخر.
- از نشانه‌ها و تصاوير استفاده كنيد. در جايي كه لازم است از نشانه‌ها و نقاشي‌هاي كوچكي كه برايتان معني دار و مرتبط با موضوع است، استفاده كنيد. زيرا هنگام يادآوري مطالب، تصاوير سريع تر از كلمات به ذهن خطور مي كنند و راحت تر به ياد آورده مي شوند.
و نكته آخر اينكه، حتما يك بار اين روش را امتحان كنيد تا تاثير مثبت آن را شخصا تجربه نماييد و سپس آن را بعنوان يكي از مهارت‌هاي يادگيري به كار بنديد.